Hak Muslim: Boleh tuntut separuh mahar jika bercerai sebelum bercampur

SAYA bercerai dengan isteri bulan lalu selepas dia memohon perceraian. Ketika berkahwin, saya mengeluarkan perbelanjaan RM20,000 untuk mas kahwin dan hantaran, malangnya rumah tangga kami hanya bertahan enam bulan. Saya amat terkilan dan kecewa dengan apa yang berlaku. Persoalannya, bolehkah mas kahwin dan hantaran saya itu dituntut semula?

Ahmad Adham
Padang Lalang

MAHAR ialah mas kahwin wajib diberi oleh suami kepada isterinya dengan sebab terjalinnya akad nikah yang sah. Mahar ini disebut sebagai mahar musamma iaitu mahar yang disebut jumlahnya dalam akad nikah atau yang tidak disebut ketika akad tetapi ditentukan jumlahnya selepas akad nikah.

Mahar yang tidak disebutkan dalam akad nikah maka suami perlu membayar mahar mithil dengan melihat kepada jumlah mahar yang biasa dibayar kepada kaum kerabat sebelah pihak isteri.

Mahar ini wajib dibayar oleh suami kepada isterinya sama ada secara tunai atau hutang. Bagaimanapun, ia sebenarnya belum menjadi hak milik isteri secara mutlak, walaupun ia dibayar suami kerana ia tertakluk sama ada isteri disetubuhi atau belum.

Jika sudah disetubuhi, barulah ia menjadi milik mutlak isteri. Tetapi jika isteri diceraikan sebelum disetubuhi, maka gugur hak isteri terhadap mahar itu, sama ada gugur separuh mahar atau keseluruhan mahar.

Separuh Mahar: Hak isteri terhadap mahar akan gugur separuh jika mahar itu mahar musamma. Firman Allah bermaksud: "Jika kamu menceraikan isterimu sebelum kamu bercampur (bersetubuh) dengan mereka, padahal sesungguhnya kamu telah menentukan maharnya, maka bayarlah seperdua daripada mahar yang telah kamu tentukan itu, kecuali jika isteri-isterimu itu memaafkan (menghalalkan) atau dimaafkan (dihalalkan) oleh orang yang memegang ikatan nikah (sama ada wali isteri yang belum baligh atau suami sendiri), dan pemaafan kamu itu lebih dekat kepada takwa.

Dan janganlah kamu melupakan keutamaan di antara kamu. Sesungguhnya Allah Maha Melihat segala apa yang kamu lakukan."- Surah al-Baqarah ayat 237

Dalam ayat ini dapat difahamkan jika suami belum membayar mahar kepada isterinya yang diceraikan sebelum disetubuhi, maka ia wajib membayar separuh saja mahar kepada isterinya. Jika isteri menghalalkannya, maka suami tidak perlu membayar suatu mahar.

Maka jika semua mahar sudah dijelaskan suami, maka isteri perlu memulangkan semula separuh mahar kepada suaminya, melainkan jika suami menghalalkannya.

Sesetengah mahar patut dipulangkan jika perceraian berlaku sebelum persetubuhan dan berpunca daripada pihak suami seperti suami sukarela menceraikan isterinya; suami murtad; suami melakukan li'an terhadap isterinya; suami melakukan ila' terhadap isterinya ; atau ibu suami menyusukan isteri suami yang masih bayi, maka isteri itu bertukar menjadi mahram suami (saudara susuan).

Dalam keadaan itu, sekiranya mahar sudah dibayar semuanya kepada isteri, maka suami berhak mendapatkan semula separuh mahar daripada isterinya.

Keseluruhan mahar: Kewajipan suami membayar mahar mithil boleh gugur jika berlaku perceraian sebelum isteri disetubuhi. Sekiranya jumlah mahar tidak ditentukan dan belum dibayar, maka suami tidak perlu membayar mahar kepada isterinya jika perceraian berlaku sebelum isteri disetubuhi, sama ada perceraian atas kehendak suami, kehendak isteri atau atas perintah mahkamah.

Suami hanya wajib membayar mut'ah kepada isteri yang diceraikan itu sebagai ganti mahar. Tetapi jika mahar mithil dibayar kepada isteri, maka suami hanya berhak mendapat setengah saja kadarnya, kerana ia termasuk dalam kategori mahar musamma.

Suami juga tidak perlu membayar mahar musamma kepada isteri serta berhak mendapatkan semula keseluruhan mahar yang dibayar jika perceraian berlaku sebelum persetubuhan itu berpunca daripada pihak isteri seperti cerai fasakh kerana aib isteri atau isteri murtad.

Firman Allah bermaksud: "Tidak ada kewajipan membayar (mahar) atas kamu, jika kamu menceraikan isterimu sebelum kamu bercampur dengan mereka dan sebelum kamu menentukan maharnya. Dan hendaklah kamu berikan suatu mut'ah (pemberian sagu hati) kepada mereka." � (Surah al-Baqarah ayat 236).

Dalam Seksyen 59 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003 memperuntukkan: � "Tiada apa-apa juga yang terkandung dalam Enakmen ini boleh menyentuh apa-apa hak yang mungkin ada pada seseorang isteri di bawah hukum syarak terhadap mas kahwinnya dan pemberian kepadanya atau apa-apa bahagian daripadanya apabila perkahwinannya dibubarkan.

Jawapan disediakan oleh Tuan Musa Awang, Setiausaha Agung PGSM. Sila layari http://www.peguamsyarie.org.

Hak Muslim: Wanita ada hak tuntut mas kahwin walau bercerai

Surat Perakuan Nikah negeri iktiraf pemberian hak mutlak, tak boleh diambil kembali

APAKAH yang dimaksudkan dengan mas kahwin. Berapakah jumlah mas kahwin yang disarankan Islam dan jika suami masih belum menjelaskan mas kahwin sehingga kami bercerai, adakah saya masih boleh menuntutnya. Bagaimanakah prosedur untuk menuntutnya.

Hasnah,
Shah Alam

Mas kahwin ialah pemberian yang wajib daripada lelaki kepada perempuan dikahwininya sama ada sebelum, sesudah atau pada waktu akad nikah dilakukan dan ia tidak dapat digantikan dengan pemberian lain.

Kewajipan itu dinyatakan dengan jelas dalam firman Allah yang bermaksud: "Berikanlah kepada perempuan itu mahar (mas kahwin) sebagai satu pemberian dengan penuh kerelaan." (Surah an-Nisa, ayat 4)

Pemberian mas kahwin kepada perempuan yang dikahwini adalah sebagai tanda gembira hati seorang lelaki menerima pasangan hidupnya dengan penuh rela dan berlapang dada. Mas kahwin boleh diberi dalam bentuk wang, barang kemas dan sebagainya.

Sabda Rasulullah SAW yang bermaksud: "Carilah mas kahwin walau dengan sebentuk cincin besi sekalipun."

Islam tidak menentukan kadar bagi pemberian mas kahwin. Ia bergantung kepada adat sesuatu masyarakat. Namun, Rasulullah SAW menyatakan sebaik-baik mas kahwin adalah yang tidak membebankan pengantin lelaki. Diriwayatkan Ibnu Abbas, Baginda SAW bersabda yang bermaksud: "Mas kahwin yang terbaik ialah yang teringan."

Islam menggalakkan pihak keluarga wanita tidak meletakkan mas kahwin yang tinggi dan membebankan lelaki. Selain itu, dapat mengelakkan lelaki terbabit dengan hutang dan masalah kewangan selepas berkahwin.

Rasulullah SAW bersabda yang bermaksud: "Sesungguhnya wanita yang terbaik ialah yang paling ringan mas kahwinnya."

Di setiap negeri sudah ditetapkan jumlah mas kahwinnya dan jumlahnya adalah munasabah serta wajar. Contohnya, kadar mas kahwin di Selangor ialah RM80 bagi anak dara dan RM40 bagi janda, manakala di Perak sebanyak RM101. Kebanyakan negeri membezakan antara mas kahwin dan hantaran. Cuma Kelantan saja yang menyebut hantaran sebagai mas kahwin.

Oleh kerana mas kahwin ialah pemberian yang wajib, untuk mengelakkan timbulnya masalah pada kemudian hari, ia dijadikan sebagai peruntukan undang-undang. Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, Seksyen 21 memperuntukkan bahawa:

"Mas kahwin hendaklah biasanya dibayar oleh pihak lelaki atau wakilnya kepada pihak perempuan atau wakilnya di hadapan orang menikahkan perkahwinan itu dan sekurang-kurangnya dua saksi lain. Pendaftar hendaklah mengenai tiap-tiap perkahwinan yang hendak didaftarkan olehnya, menentu dan merekodkan nilai dan butir lain mas kahwin, nilai dan butir pemberian, nilai dan butir lain apa-apa bahagian mas kahwin atau pemberian atau kedua-duanya yang dijanjikan, tetapi tidak dijelaskan pada masa akad nikah itu dan tarikh yang dijanjikan untuk penjelasan dan butir cagaran diberi bagi menjelaskan mas kahwin atau pemberian."

Dalam Surat Perakuan Nikah negeri ada ruangan catatan nilai mas kahwin dan pemberian lain. Tujuan peruntukan itu diadakan ialah supaya mas kahwin dan pemberian daripada pihak lelaki kepada pihak perempuan diiktiraf menjadi pemberian mutlak dan tidak boleh diambil kembali oleh pihak lelaki, walaupun berlaku perceraian seperti diperuntukkan dalam Seksyen 59, enakmen sama bahawa: "Tiada apa-apa juga yang terkandung dalam enakmen ini boleh menyentuh apa-apa hak yang mungkin ada pada seseorang isteri di bawah hukum syarak terhadap mas kahwinnya dan pemberian kepadanya atau apa-apa bahagian daripadanya apabila perkahwinannya dibubarkan."

Dalam hal ini, jika perkahwinan sudah dibubarkan atau perceraian berlaku, tetapi pihak lelaki masih belum menjelaskan mas kahwin, maka ia dianggap sebagai suatu hutang. Ia boleh dituntut oleh pihak perempuan menerusi tindakan mahkamah syariah.

Caranya, puan boleh memfailkan tuntutan di mahkamah syariah tempat puan tinggal, untuk menuntut kembali mas kahwin yang belum dibayar itu. Saman akan diserahkan kepada bekas suami untuk hadir dan menjawab tuntutan berkenaan. Jika bekas suami membantah, maka mahkamah boleh membicarakan dan memutuskannya.

Jawapan disediakan Setiausaha Agong Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM) Tuan Musa Awang. Sebarang komentar boleh dihantar ke excopgsm@yahoo.com.

Sila layari http://peguamsyarie.>blogspot.com